تبلیغات
گیاهان دارویی-طب سنتی - نعناع (بخش دوم)
گیاهان دارویی-طب سنتی
وبلاگ تخصصی گیاهان دارویی و خرید و فروش گیاهان دارویی و داروهای گیاهی
به فروشگاه بزرگ گیاهان دارویی و محصولات طب سنتی شفای سبز ایران خوش آمدید

بازدید : مرتبه
تاریخ : سه شنبه 26 بهمن 1389
ادامه بخش نعناع ...

بخش قبل دراینجا

خواص داروئی نعناع :
نعناع و اسانسی که دارد ،دارای خواص مقوی ،بادشکن ، ضد تشنج ، محرک ،نیروبخش ، کاهش دهنده ی تراوشات معده ، مسکن درد و زخم معده وسوزش آن است . دم کرده ی آن جهت تقویت معده وروده توصیه می شود .ضد عفونی کننده ، ضد حشرات ، ضد کرم می باشد . در اهواز کنار بسته های خرما شاخه ای از نعناع قرار می دهند که از کرم زدگی آن جلوگیری شود . اسانس نعناع را در شیرینی سازی جهت ساخت و تهیه ی قرص نعناع به کار می برند که بسیار مطبوع و در عین حال ضد کرم روده است . در پزشکی قدیم محلی ، زخم ها وعفونت ها را با جوشاندهی نعناع می شسته اند و آنرا بعنوان ضد شپش بر تن می مالیدند .برگ و اسانس و جوشانده آن برای از بین بردن چربی خون سودمند است.چای یا روغن در حالت عصبی ،بیخوابی ، سرفه ،میگرن ، تهوع ،دردهای شکمی به کارمی رود. بدلیل خاصیت خنکی موضعی سبب بیحسی و کاهش درد موضعی می شود. در ضد گرفتگی عضلانی موثراست و به عنوان محرک انقباضات کیسه صفرا وتب بر استفاده می شود و بعنوان سبزی و ادویه مصرف غذایی دارد .

نام تجارتی داروی ساخته شده از گیاه :
GER: Chinaminze.UK.Switz
: Colpermin

گونه های مختلف گیاه نعناع :
نعناع بیابانی –نعناع صحرائی – نعناع وحشی – نعناع آبی – ضمیران – نعناع فلفلی – نعناع کوهی -
گونه های خودروی نعناع در ایران :

نعناع بومی ایران – که در شمال و مرکز ایران می روید و دارای طعم و عطر و اسانس ملایم تری است .

نعناع اهوازی
نعناع بلوچی – ( خودرو ) با عطر زیاد و مزه تند .

روی هم رفته گونه نعناع دارای واریته ها و دور گها و فرمهای بسیار زیاد است که از نظر خواص ظاهری ،شکل و ابعاد برگها و گلها ، رنگ برگها و ساقه ،کرک دار بودن و صاف بودن اندامها و بویژه برگها ،مقدار و ترکیبات اسانس ، زود رشدی و کند رشدی و غیره با هم بسیار متفاوت هستند ، ولی آکثر آنها دارای خواص مشابه داروئی می باشد .لازم به ذکر است که دورگهای زیادی هم بین نعناع و پونه ها که گیاهان بسیار نزدیک به نعناع هستند ،در سر تاسر جهان وجود دارد و اکثر مردم عادی آنها را با هم اشتباه می کنند و نمی توانند بخوبی تمیز بدهند . نعناع پونه و گل چونه عبارت است از پونه های تازه و نورس وبا طراوت که در نیمه ی اول فروردین ماه در کنار جوی ها روئیده و قبل از بلند شدن ساقه آنرا بنام نعناع پونه و گل پونه چیده و به مصرف خوردن می رسانند .

چند تذکر برای مصرف :
احتیاط مصرف – اسانس این گیاه محرک است و سبب واکنشهای حساسیتی پوست می شود ،سردرد ،لرزش عضلانی و عدم هماهنگی حرکات در اثر مصرف این گیاه مشاهده شده است .

 

منع مصرف – اسانس گیاه در اطفال کمتر از ۵سال مصرف نشود .
 
تركیبات شیمیایی:
نعناع دارای ماده ای بنام منتول می باشد كه ایجاد احساس خنكی در دهان می كند  مقدار منتول در نعناع بسته به نوع آن از 35% تا 55% تغییر می كند كه البته اگر نعناع دیر كنده شود مقدر منتول آن تا حدود 30% پائین می آید .


خواص داروئی:
نعناع از نظر طب قدیم ایران نسبتا گرم و خشك است و از نظر خواص دارویی از پونه قوی تر است . از نعناع اسانس ، روغن و تنتور تهیه می كنند كه مصارف طبی مختلفی دارد.
1)نعناع باد شكن است و گاز معده و روده را از بین می برد .

 
2)نعناع تقویت كننده معده وبدن است.


3)نعناع ضد تشنج و ضد سرفه است.

 
4)یك فنجان چای گرم نعناع سینه را آرام می كند.


5)نعناع مسكن ،‌آرام بخش و قاعده آور است.

 
6)استفاده از نعناع درد شكم را برطرف می كند.

 
7)نعناع درمان سرماخوردگی و آنفوانزا می باشد.

 
8)نعناع ناراحتی های عصبی را برطرف می كند.

9)برای تسكین درد دندان نعناع را دردهان گذاشته و بجوید.
 
10)آشامیدن چای نعناع و یا عصارع نعناع خونریزی سینه را قطع می كند.

 
11)كمپرس نعناع درد سینه و پهلو را از بین می برد.


12)نعناع كرم های روده و معده را می كشد.

 
13)برای از بین بردن سكسكه و دل بهم خوردگی و استفراغ نعناع را با انار ترش بخورید.

 
14)نعناع ادرار را زیاد می كند .


15)برای رفع قولنح و دردهای روده معده و هضم نشدن غذا چای نعناع بنوشید.

 
16)برای از بین بردن گلو درد چای نعناع غرغره كنید.


17)نعناع معرق است بنابراین تب را پائین می آورد.


18)در هنگام سرماخوردگی بینی را با چای نعناع بشوئید.

 

19)اگر بدن شما خارش درد مقدر 2 گرم اسانس نعناع را در 50 گرم وازلین ریخته ، خوب با هم مخلوط كرده و در محل خارش بمالید .
اگر از بیماری رماتیسم و آرتروز رنج می برید از روغن نعناع استفاده كنید طرز استفاده از آن به این صورت است كه 2 قطره روغن نعناع را با یك قاشق سوپخوری   روغن بادام مخلوط كرده و محل های دردناك را با آن ماساژ دهید.


20)برای رفع سردرد از كمپرس نعناع استفاده كنید بدین ترتیب كه 10قطره روغن نعناع را با یك لیوان آب سرد مخلوط كرده و در یك كاسه بریزید سپس یك پارچه كه باندازه پیشانی باشد در آن فرو برده آب اضافی آنرا بگیرید و روی پیشانی و شقیقه ها بگذارید تا سردرد برطرف شود.                                 


21)نعناع بهترین دوست كبد است . كبد را تمیز كرده وصفرا را رقیق می كند و كلسترول خون را پائین می آورد .برای این مورد چای نعناع را قبل از غذا بنوشید.


22)نعناع با تمام خواصی كه گفته شد اگر زیادمصرف شود سیستم گوارشی را تحریك می كند اگر شما دو تا سه فنجان چای نعناع در روز بنوشید بهتر است كه بعد از دو هفته چند روزی آنرا قطع كرده و دوباره شروع كنید علاوه بر سبزیجات در غذا و ... هم از آن استفاده می شود که در ذیل به آن اشاره خواهد شد.                       

همچنین گیاه دارویی نعناع بصورت كرم به عنوان ضد خارش در پوست خشك یا در گزش حشرات كارایی دارد.

نعناع در طب سنتی نیز كاربردهایی دارد از جمله ضد نفخ، ضد اسپاسم دستگاه گوارش، افزاینده ترشح صفرا، ضد خارش و پایین آورنده تب در كودكان است از دیگر موارد مصرف نعناع در طب سنتی تاثیر آن در تخفیف كولیك در نوزادان، كاهش گاز در نوزادان و در مشكلات گوارشی همچون استفراغ، نفخ و كرم‌های روده‌ای است.                                                                             

قسمت‌های مورد استفاده نعناع شامل برگها و سرشاخه‌های گلدار آن است.

 

اشكال دارویی این گیاه بصورت مصرف برگ گیاه است كه سه یا شش گرم برگ خشك شده بصورت دم كرده و یا در كپسول مورد استفاده قرار می‌گیرد.
همچنین از این گیاه بصورت تنتور، روغن فرار، پماد، بخور و عصاره خشك شده آن استفاده می‌شود.
در دم كرده این گیاه دو قاشق چایخوری گیاه خشك در۲۵۰میلی لیتر آب داغ قرار داده می‌شود و پس از ‪ ۱۵تا‪ ۲۰دقیقه كه صاف شد دو تا چهار فنجان بصورت روزانه مصرف می‌شود.
داروهای رسمی موجود در ایران كه با استفاده از گیاه دارویی نعناع ساخته شده‌اند عبارت اند از:

 پودركارامین، كارمیناتیف و محلول خوراكی گریپ واتر است كه همگی برطرف‌كننده سوء هاضمه، نفخ و درد ناشی از آن می‌باشند.
از دیگر داروهایی كه گیاه دارویی نعناع در آن كاربرد دارد قرص جویدنی ماسومنت است كه در رفع حساسیت و خارش گلو، سرفه و نفخ معده موثر است و همچنین قرص جویدنی منتازین ضد حساسیت و خارش گلو، سرفه و ضد نفخ .

قطره آلتادین از دیگر داروهایی است كه در آن گیاه دارویی نعناع كاربرد دارد این قطره در درمان التهاب و تحریك مخاط گلو، خلط آور در سرفه‌های تحریكی ناشی از افزایش ترشحات مجاری تنفسی فوقانی موثر است.
در بخور دادن نعناع ‪ ۳تا‪ ۴قطره اسانس این گیاه به آب داغ افزوده و بخار حاصل استنشاق می‌شود.
اطلاعات علمی این گیاه دارویی در گفت و گوی ایرنا با كارشناسان پژوهشكده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی تهیه شده است.
 
آشامیدن دم کرده نعناع و یا عصاره نعناع خونریزی سینه را قطع می كند.  

*
كمپرس نعناع درد سینه و پهلو را از بین می برد.

*
نعناع كرم های روده و معده را می كشد
 
یك فنجان دم کرده گرم نعناع سینه را آرام می كند.

 

رفع سردرد با نعناع
برای رفع دردهای میگرنی می توانید با مخلوط کردن مواد زیر، پمادی تهیه كنید و در نقطه ای كه درد می كند، بمالید.
اسانس نعناع     3 گرم
روغن زیتون    2 گرم
لانولین            5 گرم

*
برای رفع سردرد از كمپرس نعناع استفاده كنید. به این ترتیب كه 10 قطره روغن نعناع را با یك لیوان آب سرد مخلوط كرده و در یك كاسه بریزید. سپس یك پارچه كه به اندازه پیشانی باشد در آن فرو برده و آب اضافی آن را بگیرید و روی پیشانی و شقیقه ها قرار دهید تا سردرد برطرف شود.
 
اگر از بیماری روماتیسم رنج می بریداز روغن نعناع استفاده كنید، به این صورت كه 2 قطره روغن نعناع را با یك قاشق سوپخوری روغن بادام مخلوط كرده و محل های دردناك را با آن ماساژ دهید.


اسانس نعناع
یكی از فرآورده های نعناع، اسانس آن است كه از تقطیر برگ و سرشاخه های گلدار نعنا تحت اثر بخار آب تهیه می شود و دارای 50 تا 70 درصد منتول می باشد.

اسانس نعناع یکی از اجزای معطر بسیاری از محصولات مانند آدامس، خمیردندان، دهان شویه ها داروها، شیرینی جات و محصولات عطری است اسانس نعناع كه در كشور انگلستان تهیه می شود، شهرت خاصی دارد.

 

برای استفاده از اسانس نعنا كافی است كه مقدار یك تا سه قطره از آن را با یك لیوان آب مخلوط كرده و بنوشید.

 موارد مصرف
ایندیکاسیون : 
جهت درمان سندروم روده تحریک پذیر (I.B.S) و ناراحتی های گوارشی همچون نفخ ، سوء هاضمه و ناراحتی های معده که به عنوان ضد اسپاسم و ضد نفخ عمل می کند.
 
مکانیسم اثر:
به عنوان سورفکتانت عمل کرده و به دلیل اثر ضد کف آن باعث آزاد سازی از co2 داخل حبابها می شود
 به دلیل خاصیت آنتاگونیستی کانالهای کلسیم که باعث شل شدن ماهیچه صاف دستگاه گوارش می شود . اسانس نعناع و ماده موثره آن ( منتول ) باعث رفع اسپاسم روده و معده شده ، اسفنکتر مری را شل کرده  اجازه می دهد گاز محبوس شده که باعث نفخ شده از طریق دهان خارج شود. این عمل شل کنندگی عضلات باعث بهبود دردهای گوارشی ناشی از بیماری I.B.S  نیز می شود.
 

سندروم روده تحریک پذیر (I.B.S) :
در یک مطالعه کلینیکی دوسوکور که توسط دارونما کنترل می شد افرادی با بیماری I.B.S مدت سه هفته توسط اسانس نعناع و دارونما مورد درمان قرار گرفتند.
بیمارانی که توسط اسانس نعناع درمان شده بودند در مقایسه با گروهی که از دارونما استفاده کردند تفاوت آشکاری در مورد دردهای شکمی و احساس پری سر دل و صدای شکم نشان دادند. این نتایج در مطالعات بعدی نیز تایید شدند.
 
فعالیت ضد اسپاسم :
اسانس نعناع و ماده موثره آن ( منتول) دارای اثر شل کنندگی عضلات صاف در معده و ایلؤم می باشد که به دلیل خاصیت آنتاگونیستی کلسیم آن است . اسانس نعناع همچنین ضد نفخ و ضد اسپاسم می باشد که موجب کاهش فشار داخلی دستگاه گوارش می گردد.

فعالیت ضد کف ( سورفکتانت ) :    اسانس نعناع دارای اثر ضد کف و ضد نفخ می باشد.
 
ملاحضات و موارد منع مصرف :
بیماران با التهاب دستگاه گوارش ، التهاب کیسه صفرا ، نارسایی کبد یا آکلورهایدرا ( که به دلیل استفاده از آنتاگونیستهای گیرنده H2 ایجاد شده ) نباید از اسانس استفاده کنند. حساسیت به نعناع گزارش شده است . اسانس نعناع نباید روی صورت به خصوص در بینی کودکان و نوزادان ریخته شود.
 
منتازین در حساسیت و خارش گلو ، سرفه و به عنوان ضد نفخ بکار می‌رود .


 

مکانیسم اثر
قرص منتازین حاوی عصاره‌ها و اسانس‌های زیر می‌باشد :اسانس نعناع ، اسانس رازیانه و عصاره شیرین بیان . روغن‌های فرار موجود در قرص منتازین با داشتن اثرات ضد اسپاسم و کاهش تونوس اسفنکتر تحتانی مری موجب تسهیل خروج گازها از معده می‌شود .
منتول موجود در اسانس نعناع در غلظتهای کم بطور انتخابی انتهای اعصاب حسی مربوط به سرما را تحریک کرده بنابراین باعث احساس سرما می‌شود به علاوه دارای اثرات ضد درد موضعی نیز می‌باشد . این اثر می‌تواند علت مصرف آن به عنوان ضد سرفه باشد .
همچنین ترکیبات موجود در شیرین بیان دارای اثرات نرم کننده و خلط آورمی‌باشند

 

موارد احتیاط

به دلیل وجود اسانس نعناع در این فرآورده احتمال بروز واکنشهای آلرژیک در افراد حساس وجود دارد.
مصرف طولانی مدت این فرآورده ممکن است سبب بروز اثرات شبه مینرا لو کورتیکوییدی شیرین بیان

 ( احتباس آب و سدیم ،افزایش دفع پتاسیم ) گردد.
 
اسانس نعناع را نباید به مقدار زیاد به كودكان و نوزادان خوراند، زیرا روی حركات تنفسی و قلب اثر می گذارد و ممكن است خطرناك باشد.
 
نعناع با تمام فوایدی که دارد، اگر زیاد مصرف شود سیستم گوارشی را تحریك  می كند.

لذا اگر شما روزی دو تا سه فنجان دم کرده نعنا می نوشید، بهتر است بعد از دو هفته نوشیدن، چند روزی مصرف آن را قطع كرده و دوباره شروع كنید.
 

      منابع:
1-خوشبین،سهراب.(1384)
. گیاهان معجزه گر.تهران نشر ثالث(ص429-435)

2-امیدبیگی،رضا.(1384)تولیدوفرآوری گیاهان داروئی.ویراسته محمد فخر طباطبایی وحمیدرضا نگهبان{ویراست 2}با بازنگری کامل .مشهد :شرکت به نشر-                    (ص170،171،174،175،178،179،182،184)  

3-هانس فلوک،ترجمه محمدرضا توکلی صابری،محمدرضا صداقت(1366) .گیاهان داروئی.تهران :روزبهان (ص135)

4-اثرپنه لوپ اودی.ترجمه احمد بردبار(1380)درمانگر سبز{خودآموزدرمان طبیعی بااستفاده ازگیاهان دارویی}تهران:یاهو

مطالب مرتبط :

هل (Elettaria cardamomum)

خشخاش (Papaver Somniferum)

اسطوخودوس (Lavandula angustifolia)

كاسنی (Chicorium intybus)

جوزهندی (جوز بویا)(Myristica fragrans)

خار مریم (Silybum marianum)

پنج انگشت (Vitex agnus castus)

شاهدانه (Cannabis sativa)

گل مغربی (oenothera macrocarpa)

گل قاصد (taraxacum officinalis)

باباآدم (Arctium lappa)

بیدمشک (Salix aegyptiaca)

خاکشیر (Descurainia sophia)

جین سنگ کره ای(Korean ginseng)

آویشن (Thumus vulgaris . L)

آرتیشو (كنگر فرنگی)

یونجه (medicago sativa)

شنبلیله (Trigonella foenum – graecum)

پونه (Mentha pulegium)

حنا (Lawsonia inermis)

پرسیاوشان(Adiantum capillus – veneris )

سنا (Cassia angustifolia)

گل سرخارگل(Echinacea angustifolia)





طبقه بندی: گیاه شناسی و خواص گیاهان دارویی،  آشنایی با گیاهان دارویی و چگونگی تولید و پرورش آنها، 
برچسب ها: خواص داروئی نعناع، نام تجاری، گونه ها، نعناع اهوازی، نعناع بلوچی، تركیبات شیمیایی، منتول،
ارسال توسط علی محمدی
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از مطالب exsirplantsراضی بودید؟





پیوند های روزانه