تبلیغات
گیاهان دارویی-طب سنتی - جیبرلین ها
گیاهان دارویی-طب سنتی
وبلاگ تخصصی گیاهان دارویی و خرید و فروش گیاهان دارویی و داروهای گیاهی
به فروشگاه بزرگ گیاهان دارویی و محصولات طب سنتی شفای سبز ایران خوش آمدید

بازدید : مرتبه
تاریخ : پنجشنبه 15 اردیبهشت 1390
بررسی جیبرلین ها و اثر انها بر گیاهان و ....

بسم الله الرحمن الرحیم

 

جیبرلین

تاریخچه

 

        جیبرلین برای اولین بار با بررسی و مطالعه نشاء های برنج که دارای ارتفاع بسیار زیادی بودنمد شناسایی شد . جیبرلین ها متعلق به گروه بزرگی از ترکیبات طبیعی به نام ترپنوئیدها ( مانند کاروتنوئیدها ) هستند . انواع بسیار مختلفی از جیبرلین ها شناسایی شده است . برای نام گذاری جیبرلین ها از GA1 تا GAn استفاده می نمایند و تاکنون ۹۰ نوع جیبرلین شناسایی شده است .

بیوسنتز و انتقال

        قسمت های مختلف گیاه دارای سطوح متفاوتی از جیبرلین ها هستند . غنی ترین منبع جیبرلین و احتمالاً محل ساخت آن ، بذور و میوه های در حال نمو ، جوانه ها ، برگ های جوان در حال نمو و نوک ریشه ها می باشد . بذور و میوه های نابالغ از نظر بیوسنتز جیبرلین غنی هستند .

        جیبرلین ها ترپنوئید هایی هستند که از واحد های ایزوپرن ( بلوک های ساختمانی ۵ کربنه ) تشکیل شده اند . اسید موالونیک ( ۶ کربنه ) پیش ماده بیوسنتز ترپنوئید است . اولین جیبرلین شکل یافته در تمام گیاهان    – GA12 آلدئید است که دارای سیستم حلقوی جیبرلین است و به عنوان پیش ماده تمامی جیبرلین ها مورد استفاده قرار می گیرد . جیبرلین ها به صورت فرم های پیوندی گلوکوزیدی ، غیر فعال هستند .

        جیبرلین هایی که دارای ۲۰ اتم کربن می باشند را G20 می نامند و بقیه جیبرلین ها که کربن شماره ۲۰ خود را از دست داده اند را G19 می نامندئ . جیبرلین های G19 نسبت به جیبرلین های G20 دارای فعالیت بیولوژیکی بیشتری هستند .

        جیبرلین های مختلف در گیاهان مختلف فعالیت های متفاوتی را از خود نشان می دهند ولی در این بین GA3 از شناخته شده ترین نوع جیبرلین ها است . GA1 و GA20 اصلی ترین جیبرلین های فعال هستند و هر دو ۱۹ کربنه هستند . در طویل شدن ساقه GA­1 تنها جیبرلین فعال است و جیبرلین های دیگر به عنوان پیش ماده عمل می نمایند . مقدار GA1 در گیاهان پابلند بیشتر است . GA3 نیز از نظر ساختمان و فعالیت زیستی شبیه به GA1 است و بیشتر در گیاهان عالی دیده می شود . خصوصیت تمام جیبرلین ها یک گروه کربوکسیل در کربن شماره ۷ آنهاست و برای فعالیت بیولوژیکی آنها نیز ضروری است .

        انتقال قطبی برای جیبرلین وجود ندارد و انتقال آن توسط آوند های چوبی و آبکش صورت می گیرد . جیبرلین با قند ها تشکیل فرم پیوندی می دهد . فرم مصنوعی این هورمون نیز قابل دسترس نمی باشد . استفاده از جیبرلین ها به طور مصنوعی نتوانست انتظارات اولیه را برآورد کند و علت آن این است که ارقام زراعی اغلب خود در طی انتخاب طوری انتخاب شده اند که قادر به سنتز مقادیر کافی جیبرلین هستند . بنابراین ارقام زراعی به کاربرد مصنوعی جیبرلین واکنش نشان نمی دهند .

        ضد هورمون هایی نظیر Amo – 1618 ، سایکوسل ( CCC ) ، فسفون D ، آلار ( B – nine ) شبیه ژن پاکوتاهی عمل می نمایند و بر روی سنتز هورمون جیبرلین اثر بازدارندگی دارند و مقدار جیبرلین داخلی گیاه را کاهش می دهند و در نهایت از طویل شدن میان گره ها جلوگیری می کنند ، بنابراین آنها را عوامل پاکوتاهی و کاهش دهنده رشد می نامند ؛ زیرا موجب کاهش طول میان گره می شوند . از این بازدارنده ها برای کاهش ارتفاع غلات و تولید گیاهان پاکوتاه استفاده می شود . این مواد از ایجاد ورس در گیاهان جلوگیری می نمایند . این ترکیبات در بیوسنتز GA ایجاد اشکال می کنند و بیوسنتز GA را کاهش می دهند . بنابراین مشاهده می شود که برخلاف ضد اکسین ها که تنها نحوه عمل اکسین را تغییر می دهند و بر روی سنتز آن بی تأثیر هستند ، ضد جیبرلین ها سنتز هورمون را تحت تأثیر قرار می دهند و بر روی نحوه عمل آن بی تأثیر هستند ( راهنما . سال ۱۳۸۸ ) .

        جیبرلین ها بیشتر روی رشد طولی و تقسیم سلولی اثر دارند . اندازه مولکول جیبرلین ها به گونه ای است که در فاصله دو رشته DNA جای می گیرد ، بنابراین روی تمام جنبه های رشد و نمو گیاهان از رویش دانه تا تشکیل میوه اثر دارد .

        از نظر ساز و کار عمل مشخص شده است که جیبرالین سبب ساخت آنزیم های جدید می شود که در تولید RNA ها مؤثر هستند . جیبرلین ها در رویش دانه نیز تأثر گذارند .

        لامیناراز ، بتا ۱ و ۳ گلوکاناز ، آلفا آمیلاز ، پروتئاز و ریبو نوکلئاز آنزیم هایی اند که به وسیله جیبرلین به وجود می آیند . مقدار زیادی پروتئین ( دانه های آلرون ) در لایه آلرون دار وجود دارد که از نوع ذخیره است و پس از هیدرولیز به اسیدهای آمینه به منظور سنتز جدید آنزیم های فوق مصرف می شود .

        با استفاده از مواد بازدارنده سنتز پروتئین ها ، معلوم شده که تشکیل آلفا آمیلاز جدید می باشد . سنتز آنزیم فوق را می توان با استفاده از ترکیبات بازدارنده سنتز RNA ، مانند آکتینومایسین D و فلوئوروفنیل آلانین متوقف کرد ( سید طباطبایی و امیدی . سال ۱۳۸۸ ) .

اثرات فیزیولوژیکی جیبرلین ها

        جیبرلین ها اثرات متفاوت و متنوعی دارند که از جمله می توان به رفع خواب بذر ، القاء جوانه زنی ، طویل شدن هیپوکوتیل و میان گره ها ، کنترل فعالیت مریستم کامبیوم ، تولید آنزیم های هضم آمیلاز در بذور در حال جوانه زنی غلات ، افزایش تقسیم سلولی و طویل شدن سلول ها اشاره کرد . جیبرلین آستانه عملکرد یا فشار آستانه دیواره سلولی که حداقل فشار لازم برای توسعه دیواره سلولی است را کاهش می دهد و سرعت رشد سلول را افزایش می دهد . از آنجائیکه Ca2+ یک کاهش دهنده قابلیت توسعه دیواره سلولی است ، جیبرلین با تغییر توزیع Ca2+ در بافت ، غلظت Ca2+ دیواره سلولی را کاهش می دهد ( احتمالاً از طریق جذب Ca2+ به داخل سلول ) و رشد را القاء می کند . جیبرلین همچنین از فعالیت پراکسیداز دیواره سلولی که موجب سخت شدن دیواره سلولی می شود جلوگیری می کند .

        در فرایند جوانه زنی بذور غلات ، جیبرلین های تولیدی از جنین ، تولید آنزیم های هیدرولیز کننده آمیلاز وپروتئاز را از طریق القاء بیان ژن این آنزیم ها افزایش می دهند در این حالت گیرنده های جیبرلین بر روی غشاء پلاسمایی سلول های آلورون قرار دارند .

        پارتنوکارپی ، طویل شدن و تشکیل ریشه ها و اثر بر روی گلدهی ، میوه دهی و رشد ( آغاز رشد میوه پس از گرده افشانی ) ، تغییر دوره جوانی ( تغییر حالت گیاه بالغ به جوان ) و تغییر جنسیت گل ها از جمله اثرات جیبرلین می باشند . جیبرلین موجب افزایش ارتفاع گیاهانی می شود که به صورت ژنتیکی پاکوتاه هستند . این گیاهان اغلب به دلیل فقدان یک یا چند آنزیم درگیر در بیوسنتز جیبرلین دارای سنتز بسیار کم جیبرلین هستند ، بنابراین اضافه کردن مصنوعی جیبرلین موجب افزایش طول میان گره ها و افزایش ارتفاع گیاه می شود . علت ارتفاع کم ساقه در ارقام پاکوتاه غلات نیز به دلیل وجود ژن کاهش دهنده سطح جیبرلین می باشد

 

        جیرلین بر روی گلدهی نیز تأثیر دارد و در برخی گیاهان روز بلند می تواند موجب القاء و تحریک گلدهی در روزهای کوتاه ( بولتینگ در گیاهان روز بلند ) شود . فتوپرید ممکن است تنظیم کننده متابولیسم جیبرلین باشد . همچنین جیبرلین می تواند جایگزین نیاز سرمایی در برخی از گیاهان شود و بهاره سازی ( ورنالیزاسیون ) گیاه بدون گذراندن دوره سرما صورت پذیرد . جیبرلین در جوانه زنی بذور فتوبلاستیک می تواند جایگزین نور قرمز شود . ارقامی که به میزان کافی جیبرلین تولید می کنند به کاربرد مصنوعی جیبرلین واکنش نشان نمی دهند . جیبرلین ها برخلاف اکسین در طیف وسیعی از غلظت ها عکس العمل ایجاد می کنند و غلظت های بالای آن سمی نیستند ولی غلظت های بالای اکسین به صورت علف کش عمل می کنند . در کشاورزی از جیبرلین برای تولید انگور بی دانه استفاده می کنند . همچنین از جیبرلین در صنعت مالت سازی برای افزایش سنتز آلفاآمیلاز و تجزیه نشاسته و در نهایت افزایش تولید مالت استفاده می نمایند  ( راهنما . سال ۱۳۸۸ ) .

کاربرد های جیبرلین ها

        جیبرلین ها کاربردهای بسیاری دارند که برخی از آنها به شرح زیر است :

۱ – با محلول پاشی GA روی انگور یاقوتی سبب باز شدن خوشه انگور می شوند . محلول پاشی با غلظت ppm ۲۵ و در زمانی صورت می گیرد که کاسبرگ های خوشه گل ریخته باشند .

۲ – جلوگیری از ترکیدگی انار : استفاده از GA3 به مقدار ppm ۲۵۰ هنگامی که میوه ها به اندازه گردو یا کمی بزرگ ترند ، از ترکیدگی میوه جلوگیری می کند .

۳ – شکستن خواب بذر : برای بذرهای مختلف دارای دوره خواب مفید است . برای بذر حقیقی سیب زمینی به نسبت ۱/۵ گرم در لیتر از محلول GA3 ( ppm ۱۵۰۰ ) به کار می رود . بذرها را ۲۴ ساعت در محلول روی شیکر قرار می دهند و سپس می کارند . برای شکستن خواب غده سیب زمینی به مقدار ۲ میلی گرم در لیتر به کار می رود .

۴ – اثر گلدهی : بعضی از گیاهان روز بلند مانند اطلسی ، اسفناج و تربچه را با استفاده از GA3 در شرایط روز کوتاه وادار به گل دهی کرده اند .

۵ – رشد طولی سلول ها : بعضی جیبرالین ها با غلظت مناسب سبب طویل شدن و افزایش رشد سلول ها می شوند .

۶ – میوه آوری بدون لقاح : جیبرلین ها همانند بعضی از اکسین ها در بسیاری گیاهان مانند گوجه فرنگی ، سیب و انگور سبب تشکیل میوه می شوند ( سید طباطبایی و امیدی . سال ۱۳۸۸ ) .

 

منابع

سید طباطبایی ، بدرالدین ابراهیم و منصور ، امیدی . ۱۳۸۸ . کشت بافت و سلول گیاهی . انتشارات دانشگاه تهران . 388 صفحه .

راهنما ، افراسیاب . سال ۱۳۸۸ . فیزیولوژی گیاهی . انتشارات پوران پژوهش . ۳۸۰ صفحه .

 




طبقه بندی: فیزیولوژی گیاهان دارویی، 
برچسب ها: جیبرلین، تاریخچه، تاریخچه جیبرلین، بیوسنتز، انتقال، بیوسنتز و انتقال جیبرلین ها، اثرات فیزیولوژیکی جیبرلین ها، کاربرد های جیبرلین ها، منابع،
ارسال توسط علی محمدی
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از مطالب exsirplantsراضی بودید؟





پیوند های روزانه