تبلیغات
گیاهان دارویی-طب سنتی - روش های بهره برداری از چند گیاهان دارویی ومعطر جنگلی(13)
گیاهان دارویی-طب سنتی
وبلاگ تخصصی گیاهان دارویی و خرید و فروش گیاهان دارویی و داروهای گیاهی
به فروشگاه بزرگ گیاهان دارویی و محصولات طب سنتی شفای سبز ایران خوش آمدید

بازدید : مرتبه
تاریخ : دوشنبه 25 آبان 1388

روش های بهره برداری از چند گیاه دارویی ومعطر جنگلی و....

روش های بهره برداری از چند گیاه دارویی ومعطر جنگلی

1-    روش بهره برداری از در خت بنه (Pistacia atlantica)

درخت بنه یا پسته وحشی یكی از گونه های جنگلی غرب كشور می باشد كه سرتاسر منطقه زاكرس و در قسمت هایی از استان كرمان به همراه گونه های دیگر و یا به صورت خالص می روید . از درخت بنه فراورده های متعددی بهره برداری می شود كه دارای مواد موثر دارویی ،عطری و صنعتی می باشند كه مهمترین آنها عبارت اند از:

الف) میوه بنه

میوه درخت بنه از نظر خواص بسیار شبیه به میوه پسته معمولی است و از پوست و مغز آن روغن بنه تهیه می گردد . درخت بنه از سنین 10 سالگی به بعد در فصل بهار میوه ی خوشه ای با دانه های ریز نیز تولید می كند.

میوه بنه معمولاً در بهار تشكیل شده و در اواخر تابستان می رسد. زمان بهره برداری گیاهان رسیده در فصل پاییز ، و هنگامی كه رنگ آنها سبز تیره شده است. میوه بنه دارای مقدار زیادی روغن خوراكی می باشد بعلاوه پس از روغن گیری مواد غذایی قابل هضم دارد كه می توان در جیره غذایی دام منظور نمود.

ب) مصطكی

شیرابه ای در بافت های داخلی درخت بنه وجود دارد كه در فصل گرما به صورت طبیعی از روزنه های پوست درخت خارج می شود كه به آن مصطكی گویند. این شیرابه زرد رنگ در فصل تابستان به شكل قطراتی كوچك از ساقه تا شاخه های درخت بنه به خارج ترشه شده وپس از ریختن به زیر درخت در مجاورت هوا سفت می شود مصطكی بوی مطبوعی شبیه به تربانتین دارد بنا براین برای خوش بو كردن و ضد عفونی هوا آن را روی آتش می ریزند.

ج) گال درخت بنه

گال كه یك تغییر حالت شكل برگ ها یا سرشاخه ی درختان بنه می باشد دارای مواد رزینی و تانن است كه از آن در مصارف دارویی وصنعتی استفاده می شود این گال ها را در اواخر تابستان یا اوایل پاییز قبل از شروع باران های پاییزی از روی درخت جمع آوری نموده و بلا فاصله آنها را خشك و آماده مصرف می كنند.

د) سقز

از تنه درخت بنه طی مراحل خاصی صمغی به دست می آید كه سقز خام نامیده می شود و پس از پختن به صورت سقز سفید در آمده و آماده مصرف می گردد . صمغ درخت بنه در مجاری تراونده قسمت خارجی پوست داخلی وجود دارد و چنانچه شكافی به این مجاری داده شود این صمغ به صورت مایع نیمه غلیظی تراوش می كند. تراوش صمغ بنه با شروع فعالیت كامبیوم و باز شدن برگ ها صورت می گیرد و در ماه های تیر و مرداد به حد اكثر خود می رسد.

2-    روش بهره برداری از  زرشك(Berberis vulgar)

درختچه زرشك گیاهی است بسیار مقاوم كه در حاشیه جنگ ها و زمین های سنگ لاخی به صورت خودرو می روید و در برابر كم آبی مقاومت زیادی از خود نشان می دهد. رویش گاه عمده گیاه زرشك در ایران حاشیه كویر و مناطق مختلف استان خراسان می باشد برخی از درختچه های زرشك كه با دانه تكثیر شده اند دارای میوه دانه دار است كه در این حالت رنگ میوه كمی تیره تر از نوع بی دانه است . زرشك دانه دار ارزش اقتصادی چندانی نداشته و فقط برای تهیه نوشابه یا آب زرشك استفاده می شود زرشك بی دانه به عنوان عطر و طعم دهنده و همچنین تسهیل كننده اعمال كبد مورد استفاده قرار می گیرد. گل ها در اردیبهشت ماه ظاهر و میوه در ماه های مهر وآبان رسیده و آمده بهره برداری می شود . بهترین زمان بهره برداری میوه زرشك آبان ماه می باشد.

گل ، پوست شاخه و ریشه زرشك دارای مواد آلكالویئدی وخواص دارویی وصنعتی دارند. بهره برداری از پوست شاخه و پوست ریشه برای مسارف دارویی باید در فصل پاییز صورت گرفته و بلا فاصله خشك شون درختچه زرشك تا سن 5 سالگی محصول قابل توجهی نداشته و از سال ششم و هفتم محصول آن اقتصادی می شود و بیشترین محصول در سن 15 تا 25 سالگی بدست می آید.

3-    روش بهره برداری از درخت عناب(Ziziphus vulgaris    or    Ziziphus jujuba)

عناب درختی است مرتفع كه در اكثر نقاط ایران می روید در نواحی گرم همیشه سبز بوده و در دیگر مناطق در فصل پاییز خزان می كند.در برابر كم آبی بسیار مقاوم می باشد پوست میوه رسیده سرخ رنگ و بخش خراكی آن سفید مایل به شیری است شاخه و برگ جوان درخت عناب دارای موادموثر دارویی است و به همین منظور مورد بهره برداری قرار می گیرد برگ درخت عناب دارای ماده ای است كه موقتاً حس چشایی را مختل می كند یعنی مانع انتقال پیام عصبی از پرز های چشایی زبان به مغز می شود بهره برداری از میوه عناب معمولاً به صورت تكاندن شاخه های درخت است زمان بهره برداری از عناب در ماه های مهر و آبان قبل از شروع باران های پاییزی می باشد.

4-    روش بهره برداری از گل های درخت نمدار (Tilia begonifolia)

گونه های مختلف جنس نمدار گیاهانی هستند درختی از تیره نمدار كه در جنگل های شمال ایران می رویند گل های اكثر گونه های جنس نمدار خاصیت دارویی دارند زمان مناسب برای برداشت گل ها هنگامی است كه كاملاً باز شده باشند اما می توان آنها را كمی قبل از باز شدن كامل نیز جمع آوری نمود گل ها پس از جمع آوری خشك می نمایند برای این عمل باید گلها را به ضخامت 6 تا 7 سانتی متر روی هم قرار داده و آنها را در سایه خشك نمود دمای مناسب برای خشك كردن گل های نمدار 40 درجه سانتی گراد می باشد .

5-    روش بهره برداری از گیاه بیدمشك(Salix aegyptica)

بیدمشك درخچه یا درختی است بومی كشور ایران و در جنگل های جلگه ای شمال و مناطق نیمه خشك و همچنین ارتفاعات جنوبی البرز به صورت طبیعی رویش دارد گل های بیدمشك در اسفند ماه ظاهر شده و در بهار قابل بهره برداری هستند . در موقع جمع آوری شاتون های نر طوری بایستی عمل گردد كه به گیاه صدمه ای وارد نشود.

6-    روش بهره برداری از درخت پیرو(Juniperus communis)

درخت پیرو گیاهی است به صورت درخت یا درختچه از تیره سرو كه در نواحی معتدل یا مناطق سرد در جنگل ها یا كنار رودخانه ها می روید میوه درخت پیرو به عنوان دارو استفاده می شود اسانس میوه های این گیاه علاوه بر مصارف دارویی در صنایع بهداشتی و آرایشی مورد استفاده قرار می گیرد از پوست ساقه های گیاه شیره های سیاه رنگی ترشح می شود كه آن را بهره برداری و برای درمان سوختگی پوستی استفاده می نمایند زمان جمع آوری میوه ها بین شهریور و آبان می باشد.

7-    روش های بهره برداری از درختچه مورد(Mirthus communis)

گیاه مورد درختچه ای است همیشه سبز با برگ های بیضوی و چرخی كه دارای مواد موثر دارویی و اسانس دار   می باشد. در صورتی كه برگ های گیاه در سایه آفتاب خشك شده باشند رنگ سبز پر رنگ و بویی مطبوع و تند دارند اما اگر در مقابل آفتاب شدید قرار گیرند رنگ زرد پیدا كرده و بوی بسیار كمی خواهند داشت. سرشاخه هخای مورد به صورت صنتی مصرف دارویی و زینتی داشته و در صنایع دارو سازی پس از تهیه اسانس و عصاره در ساخت داروهای مختلف به خصوص دارو های ضد میكروبی كاربرد زیادی دارد از فرآورده های دارویی گیاه مورد پماد میرتوپلكس را می توان نام برد كه یك ضد ویروس گیاهی بسیار مناسب می باشد ودر صنایع دارویی داخل كشور تهیه گردیده و به خارج از كشور نیز صادر می گردد.

 8-    روش بهره برداری از گیاه بلوط ایران

(Quercus persica     or  Quercus brantii  or  Quercus infectoria )

مازوج یك نوع گال تانن دار می باشد كه بر اثر نیش زنبور های موسوم به cynips tinctoria بر روی درختان بلوط نیمه رطوبت پسند تشكیل می شود. مازوج گال كوچك گردی است به درشتی یك فندوق كه روی جوانه های جانبی و گاهی انتهایی شاخه ها كه از تكثیر اندام ها و رشد غیر عادی جوانه ها تشكیل می شود.

9-    روش بهره برداری از بادام كوهی(Amygdalus scoparia)

بادام كوهی درختچه ای است از خانواده گل سرخیان كه به صورت طبیعی در نواحی جنوب مركز و شمال شرق ایران گسترش دارد این گیاه در اوایل بهار گل و سپس تشكیل میوه می دهد از درختچه بادام كوهی دو نوع مواد موثر دارویی بهره برداری می گردد :

الف) میوه

میوه بادام كوهی پس از رسیدن كامل پوسته سبز آن خشك شده و دانه قهوه ای رنگ آن جدا می شود و بر روی زمین می افتد لزا بهره برداری آن باید زمانی صورت گیرد كه هنوز دانه در داخل میوه بر روی درخت است در غیر این صورت جمع آوری آن از زیر درخت مشكل می باشد میوه بادام كوهی وقتی رسیده می شود معمولاً مغز آن تلخ و دارای مقدار زیادی روغن است كه در صنایع دارویی و غذایی كاربرد زیادی دارد.

ب)صمغ

صمغ گیاه بادام كوهی زودو نامیده می شود كه در فصل گرما هنگامی كه فشار و سیلان شیره گیاهی به بالاترین میزان خود می رسد به صورت طبیعی از تنه گیاه تراوش می كند و بهره برداری از آن امكان پذیر می شود زودو دارای مواد موثر یست  كه در صنایع مختلف غذایی ودارویی مورد استفاده قرار می گیرد وهمچنین به دلیل داشتن ماده معطر در ساخت مواد خوشبو كننده دهان ودندان از آن استفاده می شود.

10- روش بهره برداری از گیاه پامچال(Primula acaulis)

پامچال گیاهی است علفی چند ساله كه به طور وحشی در جنگل ها می روید ریشه، برگ و گل های پامچال دارای مواد موثر دارویی هستند در ماه های فروردین و اردیبهشتگل های زرد یا نارنجی پامچال در انتهای ساقه گیاه تشكیل می شود زمان مناسب برای جمع آوری گل ها هنگامی است كه كاملاً باز شده باشند تأخیر در خشك كردن گل ها سبب تغییر رنگ وكاهش مواد موثر آنها می شود .عمده تركیب موجود در ریشه پامچال ساپونین و مقدار فراوانی اسید پریمولیك می باشد.

       پایان




طبقه بندی: تولید و بهره برداری از گیاهان دارویی جنگلی، 
برچسب ها: میوه بنه، مصطکی، گال درخت بنه، سقز، روش بهره برداری زرشک، روش بهره برداری عناب، روش بهره برداری از گل های درخت نمدار، بیدمشک، درخت پیرو، درختچه مورد، بلوط ایران، بادام کوهی، گیاه پامچال،
ارسال توسط علی محمدی
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از مطالب exsirplantsراضی بودید؟





پیوند های روزانه