تبلیغات
گیاهان دارویی-طب سنتی - شیمی گیاهی(Phytochemicals) (بخش دوم)
گیاهان دارویی-طب سنتی
وبلاگ تخصصی گیاهان دارویی و خرید و فروش گیاهان دارویی و داروهای گیاهی
به فروشگاه بزرگ گیاهان دارویی و محصولات طب سنتی شفای سبز ایران خوش آمدید

بازدید : مرتبه
تاریخ : شنبه 20 آذر 1389

ادامه مباحث شیمی گیاهی و....

تغلیظ عصاره

بعد از این که اندام گیاهی با حلال های مختلف به ترتیبی که ذکر شد عصاره گیری شدند نوبت به جدا کردن حلال ها از عصاره های مذکورمی شود که این عمل را تغلیظ گویند.با حرارت دادن می توان حلال ها را به صورت بخار از عصاره جدا کرد برای جلو گیری از اتلاف انرژی و جلوگیری از خطرات ناشی از دمای زیاد وهمچنین جلو گیری از بهم خوردن ترکیبات حاصله، از دستگاه های تقطیر در خلاء مانند روتاری استفاده می شود (با این روش می توان در دمای 30-40 درجه حلال ها را از عصاره اصلی جدا کرد).

خالص سازی

 بعد از تغلیظ بنا بر تعداد حلالهای استفاده شده چند نوع عصاره تهیه می شود که هرکدام از عصاره ها از چندین مواد تشکیل شده اند.برای جدا سازی این مواد از عصاره های حاصله چندین روش وجود دارد که از آن میان می توان به:

1-      کریستالیزاسیون(تبلور): بیشتر برای عصاره هایی که دارای ترکیب شیمیایی زیاد هستند استفاده می شود(عصاره مذکو را برای مدتی نگهداری می کنند تا بلورهایی ته نشین شود،دوباره بلورها را صاف می کنند و بعد بررسی می کنند)

2-      کروماتوگرافی

روش نگهداری عصاره: آن را در یخچال نگهداری می کنند و برای جلو گیری از کپک زدن مقداری تولوئن(مانع رشد قارچ ها) به آن اضافه می کنند

کروماتو گرافی

یکی از تکنیک های رایج خالص سازی مواد موجود در عصاره کروماتوگرافی می باشد که اساس برهم کنش ترکیب بین دو فاز؛ثابت و متحرک می باشد و دارای روشهای مختلفی که از آن جمله می توان:

1-      کروماتوگرافی کاغذی Paper chromatography                     ß       PC

2-      کروماتوگرافی لایه نازک  Thin layer chromatography          ß      TLC

3-      کروماتو گرافی گاز مایع      chromatography Gass liquid     ß      GLS

انتخاب روش کروماتوگرافی به نوع ترکیبی که قرار به جداسازی است بسیار وابسته است و همچنین آگاهی به ترکیبات مشابه موجود در عصاره؛زیرا تشابه ساختمانی ترکیبات در یک عصاره کار جدا سازی را خیلی سخت کرده و به این منظور باید در انتخاب روش دقت زیادی شود.

برای انتخاب نوع روش کروماتو گرافی باید موارد ذیل را مورد توجه قرار داد:

1-      حلالیت جسم ؛

  برای مثل برای جدا کردن ترکیبات محلول در آب مانند قند ها و اسید آمینه یا

عصاره متانولی   PC

   برای جدا کردن ترکیبات محلول در چربی مانند چربی ها و استروئید ها یا مثلاً

عصاره کلروفرمی  TLC 

2-      فراریت جسم ؛(میزان نقطه ی جوش جسم فراریت جسم را نشان می دهد)

         برای اجسام فرار مثل اسید های چرب،ترپن ها،اسانس ها و…ß    GLC    

کروماتوگرافی لایه نازک (TLC)

کروماتوگرافی لایه نازک نوعی کروماتوگرافی جذبی جامد – مایع است و اصول آن مانند کروماتوگرافی ستونی است. ولی در این مورد جسم جاذب جامد(سیلیکاژل)  را به صورت یک لایه نازک در روی یک قطعه شیشه یا پلاستیک محکم پخش می کنند. یک قطره از محلول نمونه یا مجهول را در نزدیکی لبه صفحه می گذارند و صفحه را همراه مقدار کافی از حلال استخراج کننده در تانک قرار می دهند. مقدار حلال باید آنقدر باشد که فقط به سطح زیر لکه برسد (شکل الف). وقتی که حلال از صفحه بالا می رود ممکن است یکی از ترکیبات موجود در عصاره حلالیتش با حلال بیشتر باشد و از عصاره

 صفحه ایجاد می کنند. این لکه ها روی یک خط عمود بر سطح حلال صفحه قرار می گیرند (شکل ب).

جدا شده و با حلال بالا برود بر اساس همین مکانیسم ترکیبات گوناگون جدا شده و لکه های مختلفی را روی

کروماتوگرافی درTLC به صورت بالا رونده یا Ascending در داخل تانک انجام می شود. مزایای TLC :

سرعت بالا، حساسیت بالا(در حد میکروگرم می توان جسم را جدا کرد) وکاربرد در موارد گوناگون از مزیت های دیگر این روش می باشد.

 عیب این روش این است که Rf ترکیبات همیشه یکسان نیست.

یادآوری مراحل کار و آماده کردن صفحه   TLC:1- چربی زدایی صفحات شیشه ای با استن 2- تهیه سوسپانسیون سیلیکاژل 3- کشیدن سوسپانسیون روی صفحات واجازه دادن برای خشک شدن 4- فعال کردن در اتو 100-110 درجه به مدت 30 دقیقه.

کروماتو گرافی ستونی

روش دیگر کروماتو گرافی، کروماتو گرافی ستونی می باشد در این نوع کروماتوگرافی جسم بین فازهاى مایع و جامد پخش می شود. فاز ساکن جسم جامدی است که اجزای مایعی را که از آن می گذرد به طور انتخابی در سطح خود جذب می کند و آنها را جدا می کند.

  برای جدا کردن یک ترکیب با کروماتوگرافی ستونی، ستون را با جسم جامد فعالی (فاز ساکن) مانند آلومینا یا سیلیکاژل پر می کنند و کمی از نمونه مایع را روی آن می گذارند. نمونه ابتدا در بالای ستون جذب می شود. سپس حلال استخراج کننده ای را در داخل ستون جریان می دهند. این فاز مایع متحرک، ترکیبات را براساس حلالیت مختلف به مرور در خود حل می کند و بدین ترتیب اجزای مخلوط را با خود می برد. ولی به علت نیروی جاذبه انتخابی فاز جامد، اجزای مربوط می توانند با سرعتهای مختلفی به طرف پایین ستون حرکت کنند. ترکیبی که با نیروی کمتری جذب فاز ساکن شود سریعتر خارج می شود. به هر بخش خارج شده از ستون اصتلاحاً Fraction گویند و به جمع کننده Fraction ها ، Fraction Collector  گویند. یکی از مهمترین مزایای  آن در مواردی که مقدار زیادی از جسم در (درحد گرم) نیاز باشد، بهترین روش کروماتوگرافی ستونی می باشد.

کروماتو گرافی ستونی با سفادکس

در این ستون ها به جای سیلیکاژل از ماده ای به نام سفادکس استفاده می شود که بسیار گران تر از سیلیکاژل می باشند اجزای مختلف ترکیبات در این ستون ها براساس درشتی و اندازه جدا و تخلیص می شوند.و تنها روش کروماتوگرافی  است که جاذبه هیچ نقشی در تخلیص ندارد. معمولاً ستونهای سفادکس به صورت از پیش ساخته شده هستند و در صورتی که به صورت دستی تهیه شود باید در قرار دادن سفادکس و فشرده کردن آن در داخل ستون دقت زیادی شود زیرا هرچه فشرده تر باشد عملیات تخلیص بهتر صورت می گیرد. این روش برای جدا کردن پروتئین ها و اسید های آمینه کاربرد فراوان دارد.

الکتروفورز:(روش جدا سازی مواد بر اساس بار الکتریکی)

     در این نوع جداسازی از یک ماده نیمه جامد (ژل) به عنوان فاز ثابت استفاده می کنند این ژل ها می توانند از جنس پلی‌اکریل آمید ( PAGE) و یا آگارز باشند.

     برای جدا سازی عصاره به روش الکتروفورز ابتدا ژل مورد نیاز را تهیه می کنند. برای تهیه ژل ابتدا مقداری از پودر پلی‌اکریل آمید یا آگارز را داخل بافر با کمک حرارت حل می کنند، سپس آن را روی صفحات تعیین شده ریخته و در همه سطوح یکسان پخش می کنند زمانی که ژل سرد شد کاملاً به صفحه می چسبد سپس عصاره مورد نظر را روی صفحات لود کرده و آن را در یک میدان الکتریکی قرار می دهند بدین ترتیب ترکیبات با بار های الکتریکی مختلف از هم جدا می شوند. لازم به ذکر است که هرچه غلظت ژل بیشتر باشد قدرت تفکیک وجداسازی   نیز افزایش می یابد و می توان ترکیبات با بار الکتریکی نزدیک به هم را نیز جدا کرد.

 روش الکتروفورز قدرت تفکیک بالایی دارد و بخصوص برای جدا کردن اسید های آمینه و پروتئین ها کاربرد دارد.

کروماتوگرافی کاغذی(PC)

در این نوع کروماتوگرافی از صفحه های کاغذی استفاده می شود که می تواند یک کاغذ صافی باشد . برای جدا سازی ترکیبات به این روش ابتدا قطره‌ای از محلول حاوی مخلوطی که باید جدا شود را روی یک صفحه یا نوار کاغذ صافی در محل علامت گذاری شده در بالای صفحه قرار می‌دهند. در این محل ، قطره به صورت یک لکه حلقوی پخش می‌شود. وقتی که لکه خشک شده کاغذ را درون حلال قرار داده و انتهای آن را به سمت پایین آویزان می کنند . سپس حلال به کمک نیروی موئینگی کاغذ و گرانش زمین به سمت پایین حرکت می کند. لازم به توجه است که یک سانتیمتر مانده به پایین صفحه باید کاغذ را از حلال خارج کرد . سپس مسافت طی شده توسط حلال و لکه با خط کش محاسبه می شود تا Rf ترکیب محاسبه شود.

تعریف Rf :

فاصله ای که جسم طی می کند به فاصله ای که حلال طی می کند را Rf گویند

0.01 < Rf < 0.99

معمولاً Rf چون همیشه عدد عشاری است آن را در 100 ضرب می کنند وآن را Rm می نامند.                       

مزیت های کروماتوگرافی کاغذی :

1-      یکی از مهمترین مزیت های این نوع کروماتوگرافی این است برای یک جسم مشابه همیشه Rf  یکسان می دهند.

2 -      کاربرد ان آسان و ارزان قیمت است .

3 -      مهمترین حلالی که در سیستم کروماتوگرافی کاغذی بکار می رود آب  خالص است.

4 -      کروماتو گرافی روی کاغذ معمولاً به صورت Descending یا پایین رونده انجام می شود که در این صورت نیروی جاذبه سبب تسریع در عملیات خالص سازی می شود.


1                      4                                    8           9





طبقه بندی: شیمی گیاهی(Phytochemicals)، 
برچسب ها: تغلیظ عصاره، خالص سازی، کروماتو گرافی، کریستالیزاسیون، کروماتوگرافی لایه نازک، TLC، کروماتو گرافی ستونی، کروماتو گرافی ستونی با سفادکس، الکتروفورز، کروماتوگرافی کاغذی، PC، Rf،
ارسال توسط علی محمدی
آرشیو مطالب
نظر سنجی
از مطالب exsirplantsراضی بودید؟





پیوند های روزانه